"Quy trình công nghệ sản xuất giống cá lăng đuôi đỏ cải tiến"

1. Hiện trạng

Cá lăng đuôi đỏ (Hemibagrus wyckioides) là loài cá da trơn bản địa thuộc họ Bagridae, hiện diện ở lưu vực sông Sêrêpốk, miền Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là đối tượng có giá trị kinh tế cao (giá bán từ 100.000 – 180.000 đồng/kg, với lượng tiêu thụ từ 20 – 35 tấn/ngày tại thị trường miền Nam và khoảng 10 – 15 tấn/ngày đối với thị trường miền Bắc), kích thước lớn (có thể đạt chiều dài lên đến 2 mét, và trọng lượng hơn 100 kg), tốc độ tăng trưởng nhanh (sau 18 tháng nuôi, cá đạt trọng lượng từ 1,5 -3,0 kg/con), thịt trắng, dai, ngon, không xương dăm và tương đối dễ nuôi.

Hiện nay, cá lăng đuôi đỏ được nuôi phần lớn theo hình thức nuôi bè và được nuôi nhiều ở các khu vực sông Tiền, sông Hậu, hồ Trị An, hồ Thác Mơ, sông Sêrêpốk, sông Hồng, hồ Hòa Bình và Thác Bà... nên nhu cầu về con giống và cá thịt cá lăng đuôi đỏ rất cao. Việc gieo tinh nhân tạo trong sản xuất giống cá đã góp phần làm giảm áp lực của việc đánh bắt, bảo vệ một số loài cá có giá trị kinh tế đang có nguy cơ tuyệt chủng và tạo ra những con giống nhân tạo đáp ứng đầy đủ nhu cầu về con giống cho ngành nuôi trồng thủy sản.

Công nghệ sinh sản cá lăng đuôi đỏ được trường Đại học Nông Lâm TP.HCM nghiên cứu thành công đầu tiên vào năm 2005 và được chuyển giao cho các tỉnh, thành nên việc cung ứng con giống loài cá này đã đáp ứng được nhu cầu của người nuôi. Tuy nhiên, hiện nay mặc dù có hơn 50 cơ sở sản xuất và ương nuôi cá lăng đuôi đỏ nhưng do thiếu sự kiểm soát chặt chẽ về quy trình sản xuất, nhất là khâu chọn giống cá bố mẹ, dẫn đến hiện tượng cận huyết làm gia tăng tỷ lệ dị hình, cá chậm lớn, dễ mẫn cảm mới môi trường sống,.. dẫn hết tỷ lệ hao hụt cao, ảnh hưởng đến hiệu quả nghề nuôi.

Bên cạnh đó, trong sản xuất giống cá lăng đuôi đỏ, khâu ấp trứng cá là một trong những công đoạn quan trọng quyết định đến sức sống, tỷ lệ nở, tỷ lệ sống của cá bột. Do cá lăng đuôi đỏ là loài đẻ trứng dính nên việc lựa chọn và bố trí giá thể ấp cũng như công tác thu cá bột đòi hỏi phải hết sức cẩn thận, tỉ mỉ và sự tập trung xuyên suốt của người sản xuất. Nhất là thời điểm cá bột bắt đầu nở, công việc này đòi hỏi người sản xuất phải thường xuyên thu cá bột và vệ sinh vợt lọc vì vỏ và dịch trứng sẽ nhanh làm cho vợt lọc bị tắc dòng chảy sẽ làm thất thoát cá bột cũng như việc xáo trộn cá bột mới nở trong vợt lọc cũng ảnh hưởng đến sức sống của cá bột. Ở công đoạn này thường kéo dài từ 6-12 giờ liên tục tùy thuộc số lượng trứng ấp cho mỗi đợt sinh sản. Điều này sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của người tham gia sản xuất và sẽ gia tăng rủi ro và thất thoát cá bột nếu các đợt sản xuất giống diễn ra liên tục, nhất là đối với các trang trại lớn. Hơn nữa, một số cá bột tập trung ở đáy bể ấp nếu không được siphon kịp thời sẽ chồng lấn lên nhau gây ra hao hụt, ảnh hưởng đến tỷ lệ sống của cá bột. Vì vậy, trường Đại học Nông Lâm đã nghiên cứu thành công hệ thống ấp cải tiến trong sản xuất giống cá lăng đuôi đỏ đã góp phần giải phóng sức lao động, đồng thời giảm thiểu rủi ro và thất thoát cho các trang trại sản xuất giống cá lăng hiện nay.

Quy trình sản xuất giống cá lăng đuôi đỏ được trường Đại học Nông Lâm TP.HCM nghiên cứu thành công đầu tiên và không ngừng cải tiến, vừa góp phần nâng cao chất lượng nguồn cá bột và cá giống, đồng thời cũng giảm giá thành sản xuất giống loài cá bản địa này.

2. Quy trình sản xuất giống cá lăng đuôi đỏ

3. Phương án chuyển giao

Trường Đại học Nông Lâm Tp.HCM sẽ phối hợp với các đơn vị có nhu cầu để khảo sát, tư vấn quy trình phù hợp với các nguồn lực hiện có của đơn vị hoặc nhận đặt hàng để giải quyết các vấn đề có liên quan theo nhu cầu, mục tiêu của bên cầu.

Hình thức chuyển giao: Chuyển giao quy trình công nghệ, đào tạo vận hành theo hình thức chìa khoá trao tay.

Trường Đại học Nông Lâm Tp.HCM cam kết sẽ đồng hành, phối hợp với các đơn vị có nhu cầu nhận chuyển giao quy trình công nghệ để triển khai và mang lại hiệu quả kinh tế tốt nhất cho các đơn vị.

4. Phiếu khảo sát nhu cầu công nghệ